Ładowanie akumulatorów przy użyciu ładowarek

Gdy osłabnie akumulator, wówczas ładowarka staje się najlepszym przyjacielem motocyklisty. Aby ta przyjaźń dobrze się układała, należy przestrzegać wskazówek użytkowych.

Batterien aufladen mit Ladegeräten

Prawidłowe ładowanie akumulatorów

Akumulator rozruchowy wymaga ładowania nawet w przypadku wymontowania z motocykla, gdy przez dłuższy czas nie jest używany i gdy nie jest podłączony do niego żaden odbiornik. Akumulatory cechują się oporem wewnętrznym i dlatego samoczynnie się rozładowują. Po upływie od jednego do trzech miesięcy zasobnik energii staje się pusty. Komu się wydaje, że potem można po prostu ponownie naładować akumulator, tego może spotkać przykra niespodzianka. Głęboko rozładowany akumulator nie jest już bowiem w stanie prawidłowo magazynować energii i może zgromadzić jedynie jej część. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, przygotowaliśmy wskazówki dotyczące terminowego i właściwego ładowania akumulatorów oraz odpowiednich ładowarek.

Typy ładowarek

Od kiedy w motocyklach i skuterach montuje się różne typy akumulatorów, w ofercie pojawiły się także różne typy ładowarek. Z biegiem lat różni producenci wprowadzili na rynek następujące podstawowe typy ładowarek:


Abb. 1: Einfaches Automatikladegerät zum Überwintern: ProCharger 600

Ilustr. 1: Standardowa ładowarka automatyczna do przezimowania: ProCharger 600

Ładowarki standardowe

Tradycyjne ładowarki standardowe z nieregulowanym prądem ładowania i bez automatycznego wyłączania należą już do rzadkości. Można ich używać tylko do tradycyjnych akumulatorów kwasowych, gdzie proces ładowania ocenia się wyłącznie na podstawie obserwacji elektrolitu. Gdy zaczną się intensywnie odrywać pęcherzyki i wydobywać gaz, odłącza się samodzielnie akumulator od ładowarki, przyjmując, że akumulator jest w pełni naładowany. 

Do takiej ładowarki pod żadnym pozorem nie wolno podłączać trwale zamkniętych akumulatorów AGM, żelowych, ołowiowych lub litowo-jonowych, ponieważ w ich przypadku nie można stwierdzić, kiedy akumulator jest w pełni naładowany, natomiast przeładowanie zawsze szkodzi akumulatorowi i skraca jego żywotność, szczególnie w przypadku powtarzania się takich sytuacji.

Standardowe ładowarki automatyczne

Standardowe ładowarki automatyczne wyłączają się przynajmniej samoczynnie, gdy akumulator zostanie w pełni naładowany. Nie potrafią one jednak dostosować napięcia ładowania do stanu naładowania akumulatora. Takie ładowarki zazwyczaj nie są w stanie „ożywić” głęboko rozładowanego akumulatora żelowego, ołowiowego lub AGM. Niemniej doskonale nadają się do mniej skomplikowanych przypadków, np. do ładowania podtrzymującego podczas przechowywania lub odłączenia na okres zimowy.


Abb. 2: Modernes Allroundgerät mit Entsulfatierungsfunktion: ProCharger 1.000

Ilustr. 2: Nowoczesna ładowarka uniwersalna z funkcją odsiarczania: ProCharger 1.000

Ładowarka automatyczna sterowana mikroprocesorem

„Inteligentna” ładowarka automatyczna sterowana mikroprocesorem oferuje wiele zalet podczas ładowania nie tylko nowoczesnych akumulatorów AGM, żelowych czy ołowiowych, ale również tradycyjnych akumulatorów kwasowych, ponieważ jest wyposażona w funkcje diagnostyki i konserwacji, z pomocą których można znacznie wydłużyć żywotność akumulatora.

Takie ładowarki analizują stan naładowania akumulatora, dostosowują do niego prąd ładowania, a w trybie odsiarczania potrafią na tyle podkręcić nieco starsze i częściowo zasiarczone akumulatory, że są one w stanie z dostateczną mocą obrócić rozrusznik pojazdu. Poza tym dzięki ładowaniu konserwującemu/podtrzymującemu mogą chronić akumulator przed zasiarczeniem podczas przerwy w użytkowaniu pojazdu. Na przykład w trybie konserwacji ładowarka w określonych odstępach czasu wysyła do akumulatora słabe impulsy prądowe, które mają zapobiegać osadzaniu się siarczanu na ołowianych płytach. Więcej informacji na temat zasiarczenia i akumulatorów znajdziesz w  poradach dla majsterkowiczów Akumulator.


Abb. 3: Laden an Original-Bordsteckdose nur mit CAN-Busfähigem Ladegerät. Hier: ProCharger 4.000

Ilustr. 3: Ładowanie akumulatora przez oryginalne gniazdo pojazdu tylko przy użyciu ładowarki przystosowanej do magistrali CAN. Tutaj: ProCharger 4.000

Ładowarka sterowana mikroprocesorem, przystosowana do magistrali CAN

Jeżeli chcesz naładować akumulator pojazdu wyposażonego w elektronikę pokładową z magistralą CAN przez montowane seryjnie gniazdo do ładowania, wówczas musisz użyć specjalnej ładowarki sterowanej mikroprocesorem i przystosowanej do magistrali CAN. Inne ładowarki z reguły nie działają przez oryginalne gniazdo pojazdu (w zależności od oprogramowania magistrali CAN), ponieważ po wyłączeniu zapłonu sieć pokładowa odłącza również gniazdo pojazdu. Jeżeli akumulator nie jest zamontowany w zbyt niedostępnym miejscu, wówczas możesz oczywiście podłączyć kable bezpośrednio do biegunów akumulatora. Ładowarka przystosowana do magistrali CAN przesyła przez gniazdo pojazdu sygnał do komputera pokładowego motocykla. W ten sposób gniazdo pojazdu zostaje aktywowane do ładowania.


Abb. 4: Lithium-Ionen-Batterien brauchen ein spezielles Ladegerät

Ilustr. 4: Akumulatory litowo-jonowe wymagają specjalnej ładowarki

Ładowarka z trybem ładowania litowo-jonowym

Jeżeli używasz w pojeździe akumulatora litowo-jonowego, musisz nabyć do niego specjalną ładowarkę z trybem ładowania litowo-jonowym. Akumulatory litowo-jonowe są wrażliwe na zbyt wysokie napięcie ładowania i pod żadnym pozorem nie wolno ich ładować ładowarkami zasilającymi akumulator zbyt wysokim napięciem ładowania (funkcja odsiarczania). Zbyt wysokie napięcie ładowania, które przekracza 14,6 V, lub zmieniające się programy impulsowego napięcia ładowania mogą uszkodzić akumulator litowo-jonowy! Do ładowania takiego akumulatora jest wymagany stały prąd ładowania.


Abb. 5: Kontrollgerät und Ladesteckdose in einem: ProCharger Ladeampel

Ilustr. 5: Tester i gniazdo do ładowania w jednym: tester do akumulatorów ProCharger

Odpowiedni prąd ładowania

Oprócz rodzaju ładowarki kluczowe znaczenie ma również jej moc. Prąd ładowania, jaki przesyła ładowarka, nie powinien przekraczać 1/10 pojemności akumulatora. Przykład: jeżeli akumulator skutera ma pojemność 6 Ah, nie należy używać ładowarki, która zasila akumulator prądem ładowania większym niż 0,6 A, ponieważ będzie to szkodliwe dla tego małego akumulatora i skróci jego żywotność. 

W odwrotnym kierunku bardzo długo ładuje się duży akumulator samochodowy przy użyciu małej ładowarki do dwuśladów – w skrajnym przypadku mogłoby to trwać kilka dni. Zatem już w chwili zakupu należy zwrócić uwagę na parametry podane w amperach (A) lub miliamperach (mA).

Jeżeli zamierzasz ładować zarówno akumulator samochodowy, jak i motocyklowy, idealnie sprawdzi się ładowarka z więcej niż jednym stopniem ładowania. Jeżeli istnieje możliwość przełączenia z 1 na 4 ampery – jak to jest w ładowarce ProCharger 4.000 – możesz w ciągu dnia na takim stopniu naładować ponownie większość nawet głęboko rozładowanych akumulatorów samochodowych.

Gdy potrzebne jest tylko ładowanie konserwujące/podtrzymujące, możesz użyć małej ładowarki sterowanej mikroprocesorem, która będzie podtrzymywać naładowanie akumulatora, dopóki pojazd nie będzie używany do jazdy.


Warto wiedzieć

Porady praktyczne

  • Do ładowania akumulatorów niklowo-kadmowych, akumulatorów modelarskich lub akumulatorów wózków inwalidzkich nie zaleca się używać ładowarek przeznaczonych do samochodów i motocykli. Takie akumulatory specjalne wymagają użycia specjalnej ładowarki z dostosowanym cyklem ładowania.
  • Jeżeli zamierzasz ładować akumulator zamontowany w pojeździe przez gniazdo pojazdu podłączone bezpośrednio do akumulatora, zwróć zawsze uwagę, aby wyłączyć/odłączyć na zaciskach bierne odbiorniki, jak zegar pokładowy czy instalacja alarmowa. W przypadku aktywności takiego odbiornika biernego (lub prądu pełzającego) ładowarka nie może przejść do trybu konserwacji/podtrzymania, co w konsekwencji prowadzi do przeładowania akumulatora.
  • W stanie zamontowanym w pojeździe wolno ładować tylko trwale zamknięte akumulatory (żelowe, AGM, ołowiowe, litowo-jonowe). Standardowy akumulator kwasowy zawsze należy wymontować z pojazdu w celu naładowania i otworzyć ogniwa, aby umożliwić odprowadzenie gazów. Wydobywające się gazy mogą być przyczyną szkodliwej korozji w pojeździe.
  • Od typu danego akumulatora zależy, czy podczas przerwy w użytkowaniu pojazdu akumulator może być permanentnie podłączony do ładowarki w celu konserwacji i ochrony przed zasiarczeniem. Tradycyjne akumulatory kwasowe i akumulatory AGM do samodzielnego napełniania będą wdzięczne za permanentne ładowanie podtrzymujące. W przypadku akumulatorów ołowiowych i żelowych oraz trwale zamkniętych akumulatorów AGM samorozładowanie jest tak nieznaczne, że wystarczy raz na 4 tygodnie podłączyć je do ładowarki i podładować. Dlatego też np. motocykl BMW wyposażony w elektronikę z magistralą CAN odłącza również gniazdo pojazdu przeznaczone do ładowania, dopóki akumulator będzie traktowany jako naładowany – wówczas ładowanie podtrzymujące nie jest w ogóle możliwe. Akumulatory litowo-jonowe i tak nie muszą być doładowywane, ponieważ praktycznie nie ulegają samoczynnemu rozładowaniu. Stan ich naładowania można zazwyczaj odczytać na wskaźniku diodowym akumulatora. Dopóki taki akumulator jest jeszcze w 2/3 naładowany, nie wymaga doładowania podtrzymującego.
  • Gdy w pobliżu nie ma gniazda sieciowego, do ładowania można użyć ładowarki mobilnej, na przykład stacji ładującej Fritec. Wbudowany w niej akumulator ładuje akumulator motocyklowy na zasadzie transferu. Dostępne są także powerbanki, dzięki którym można nie tylko uruchomić pojazd, ale przy użyciu odpowiedniego przewodu adaptera można również na tyle naładować akumulator motocyklowy, aby umożliwić ponowne uruchomienie motocykla.
  • Bieżąca kontrola: po naciśnięciu przycisku tester do akumulatorów ProCharger informuje optycznie o stanie naładowania akumulatora rozruchowego. Szczególnie praktyczna funkcja: jeżeli zaświeci się żółta czy wręcz czerwona dioda testera, możesz podłączyć ładowarkę ProCharger do akumulatora przez tester – dodatkowy komfort szczególnie w przypadku trudno dostępnych akumulatorów.

Centrum Techniczne Luis

Jeśli masz pytanie techniczne dotyczące swojego motocykla, skontaktuj się z naszym Centrum Technicznym. Ma ono doświadczenie, odpowiednie źródła i zna mnóstwo adresów.

Pamiętaj!

Porady dla majsterkowiczów to ogólne praktyki, które mogą nie być odpowiednie dla wszystkich pojazdów lub poszczególnych elementów. Panujące u Ciebie warunki w niektórych przypadkach mogą być zgoła inne, dlatego nie możemy całkowicie zagwarantować adekwatności informacji podanych w poradach dla majsterkowiczów.

Dziękujemy za wyrozumiałość.